Koudemiddel R290 en R32 in airco's en luchtontvochtigers

Wat doet een koudemiddel in een airco of ontvochtiger?

Een koudemiddel verplaatst warmte. Het stroomt rond in een gesloten circuit van leidingen en wisselt daarbij steeds tussen vloeistof en gas. Bij het verdampen neemt het warmte op, bij het condenseren geeft het warmte af. De compressor houdt die kringloop gaande.

1. Verdamper: het koudemiddel verdampt bij lage druk en lage temperatuur en neemt warmte op uit de kamerlucht die erlangs stroomt. Die lucht koelt af.
2. Compressor: perst het gas samen, waardoor druk en temperatuur stijgen.
3. Condensor: het hete gas geeft zijn warmte af en wordt weer vloeistof. Bij een mobiele airco gaat die warmte via de afvoerslang naar buiten.
4. Expansie: de druk valt weg, het koudemiddel koelt sterk af en de kringloop begint opnieuw.

Een luchtontvochtiger met compressor gebruikt dezelfde kringloop. De kamerlucht koelt af op de verdamper, het vocht condenseert tot water in de tank, en de lucht wordt daarna over de condensor weer opgewarmd. Bij een toestel dat ook kan verwarmen draait de kringloop om. Luchtkoelers, luchtbevochtigers en elektrische kachels bevatten geen koudemiddel.

Wat is R290?

R290 is de technische naam voor propaan dat als koudemiddel wordt gebruikt. Het is een koolwaterstof, dezelfde stof als in een gasfles voor de barbecue, maar in zeer zuivere vorm en in een kleine hoeveelheid in een dicht circuit.

Het voordeel van R290 is de lage klimaatbelasting als het vrijkomt. Het nadeel is de brandbaarheid, die grenzen stelt aan de hoeveelheid per toestel en aan de ruimte waarin het staat.

Wat is R32?

R32 is een synthetisch koudemiddel uit de groep van de fluorkoolwaterstoffen. Het is licht ontvlambaar: het ontbrandt veel moeilijker dan propaan, maar is niet onbrandbaar. R32 is ook een van de twee bestanddelen van het oudere mengsel R410A.

Binnen het assortiment op deze site zit R32 in de meeste vaste airco's zonder buitenunit en, volgens de fabrikant, in warmtepompen tot 10 kW. De productinformatie noemt R32 een gas met een lage GWP. Een getal voor de GWP van R32 staat niet in de bronnen van deze site en noemen we daarom niet; vast staat dat de waarde hoger ligt dan die van R290 en lager dan die van R410A.

Voor de gebruiker verschilt een toestel met R32 in het dagelijks gebruik niet van een toestel met R290. Het verschil zit in de installatie- en servicevoorschriften, en die zijn werk voor een installateur. Zie Unico installeren en montage.

Wat betekent GWP?

GWP staat voor Global Warming Potential, het aardopwarmingsvermogen. Het getal zegt hoeveel keer sterker 1 kg van een stof bijdraagt aan de opwarming dan 1 kg CO2, als die stof in de atmosfeer terechtkomt. CO2 heeft per definitie een GWP van 1.

De GWP telt alleen als het koudemiddel vrijkomt, dus bij een lek of bij onjuiste sloop. Zolang het circuit dicht is, komt er niets in de lucht. Twee waarden uit de productinformatie van Olimpia Splendid, uitgerekend voor een volledige vulling:

Het verschil is een factor van ruim tweeduizend. Dat verklaart waarom fabrikanten overstappen op koudemiddelen met een lage GWP. De GWP zegt niets over het stroomverbruik van het toestel; dat lees je af aan het energielabel en het opgenomen vermogen. Zie verbruik en energielabel van een mobiele airco.

Welk koudemiddel zit in welk Olimpia-toestel?

Mobiele airco's en luchtontvochtigers werken met R290; bij de vaste Unico-airco's hangt het van model en vermogen af. Het overzicht per groep, volgens de productbladen:

Het koudemiddel van jouw toestel staat op het typeplaatje en in de specificaties op de modelpagina.

Waarden uit het productblad van de fabrikant; een streepje betekent dat het blad het niet vermeldt.

Hoe de reeksen zich tot elkaar verhouden, lees je in Dolceclima-reeksen vergeleken en de gids airco zonder buitenunit.

Waarom vraagt R290 een minimale vloeroppervlakte?

De minimale vloeroppervlakte zorgt ervoor dat propaan bij een lek zo sterk verdunt dat er geen brandbaar mengsel ontstaat. Propaan brandt alleen als de concentratie in de lucht boven een ondergrens komt, ruwweg 2 volumeprocent, wat overeenkomt met ongeveer 38 gram per m³. Hoe groter de ruimte, hoe lager de concentratie bij dezelfde vulling.

Een rekenvoorbeeld met de Dolceclima Air Pro 16 NW: 230 gram R290 en een voorgeschreven ruimte van minimaal 12 m². Bij een plafond van 2,4 m is dat 28,8 m³ lucht. Als de hele vulling vrijkomt en zich gelijkmatig verdeelt, is de concentratie 230 gedeeld door 28,8, ofwel ongeveer 8 gram per m³. Dat ligt ver onder de ondergrens.

Die ruime marge is nodig omdat propaan zwaarder is dan lucht. Het mengt niet direct, maar zakt naar de vloer en blijft daar hangen. Daarom rekent de fabrikant met vloeroppervlakte en niet met kamerinhoud, en daarom geldt de eis ook voor de plek waar je het toestel opbergt. De waarde op het productblad is een voorschrift van de fabrikant, geen advies.

Welke minimale vloeroppervlakte geldt per model?

Bij de mobiele airco's loopt de voorgeschreven minimale ruimte van 6 tot 12 m², bij de luchtontvochtigers is het 4 m². Hieronder de modellen waarvoor de waarde op deze site is opgenomen. Voor de overige modellen geldt de waarde in de handleiding.

Mobiele airco's

Luchtontvochtigers

De eis loopt op met de vulling: 160 gram hoort bij 8 m², 195 tot 210 gram bij 10 m² en 230 gram bij 12 m². Voor een kleine slaapkamer of werkkamer is dit een keuzepunt. Een kamer van 2,5 bij 3 m is 7,5 m²: daar passen alleen de modellen met een eis van 6 of 7 m². Meer over het kiezen per kamer staat in airco per ruimte.

Hoeveel gram koudemiddel zit er in een toestel?

In een luchtontvochtiger zit 28 tot 96 gram R290, in een mobiele airco 140 tot 230 gram en in een vaste Unico 145 tot 780 gram, afhankelijk van model en koudemiddel. Ter vergelijking: een wegwerpaansteker bevat enkele grammen gas, een gasfles voor de barbecue enkele kilo's.

Mobiele airco's met R290

Voor de overige mobiele airco's noemt het productblad op deze site alleen het koudemiddel R290 en geen vulling; die staat op het typeplaatje.

Luchtontvochtigers met R290

Airco's zonder buitenunit

Voor de Unico Evo PVAN/EVAN, Evo EVANX, Vertical EVAN en EVANX, Air EFA en Easy S2 is de vulling niet in de specificaties op deze site opgenomen.

Moet je koudemiddel bijvullen en mag je het circuit openen?

Nee, koudemiddel raakt niet op en je vult het niet bij. Het circuit is in de fabriek gevuld en hermetisch gesloten. Het koudemiddel wordt niet verbruikt; het loopt alleen rond. Een toestel dat minder gaat koelen heeft bijna altijd een andere oorzaak, zoals een vuil filter of een geknikte afvoerslang. Loop eerst airco koelt niet na.

Open het circuit nooit zelf. Concreet:

• schroef geen leidingen of koppelingen los en boor of prik nergens in de behuizing;
• gebruik geen scherpe voorwerpen of warmtebronnen om ijs van de verdamper te halen;
• sluit geen vulset of manometer aan;
• laat reparatie aan compressor of leidingen over aan een vakman die met dat koudemiddel mag werken.

Wat je wel zelf doet, staat in de handleiding: filters schoonmaken, condenswater aftappen en de buitenkant afnemen. Zie water aftappen en onderhoud en winteropslag.

Hoe gebruik en bewaar je een toestel met R290 veilig?

Gebruik en bewaar een toestel met R290 in een ruimte die aan de minimale vloeroppervlakte voldoet, rechtop, en uit de buurt van ontstekingsbronnen. Bij normaal gebruik blijft het propaan in het circuit en merk je er niets van. De voorschriften zijn er voor het geval van een beschadiging.

• Ruimte: houd de waarde van het productblad aan, ook voor de berging. Voor de Aquaria-ontvochtigers noemt het productblad 4 m² voor plaatsing, gebruik en opslag. Een kleine kast of kruipruimte voldoet daar meestal niet aan.
• Ontstekingsbronnen: zet het toestel niet in een ruimte met open vuur of een continu brandend toestel, zoals een gaskachel of een geiser met waakvlam.
• Rechtop vervoeren en opslaan: laat het toestel na liggend vervoer eerst een tijd rechtop staan voordat je het aanzet. De handleiding noemt de wachttijd.
• Voorkom beschadiging: stoot niet met scherpe voorwerpen tegen de achterzijde en laat het toestel niet vallen. Een mobiele airco van 30 kg of meer til je met twee personen.
• Ventilatieopeningen vrij: dek roosters niet af.

Wat doe je als je een lek of beschadiging vermoedt?

Zet het toestel uit, lucht de ruimte en gebruik het toestel niet meer tot het is nagekeken. Een lek herken je zelden direct. Aanwijzingen zijn een sissend geluid, een olieachtige vlek bij de leidingen, zichtbare schade na een val of een toestel dat draait maar niet meer koelt of ontvochtigt.

1. Schakel het toestel uit.
2. Zet ramen en deuren open en laat de ruimte goed doorluchten.
3. Gebruik geen open vuur en rook niet in de ruimte.
4. Zet het toestel niet opnieuw aan en probeer het niet zelf te repareren.
5. Neem contact op of kijk onder hulp voor het vervolg.

De hoeveelheid is klein en vervliegt in een geventileerde ruimte snel. De stappen zijn bedoeld om elk risico uit te sluiten in de minuten dat het gas nog bij de vloer hangt.

Hoe voer je een oud toestel met koudemiddel af?

Lever een oude airco of luchtontvochtiger in bij een inzamelpunt voor elektrische apparaten, zoals de milieustraat van je gemeente. Daar wordt het koudemiddel afgezogen voordat het toestel wordt gesloopt. Een toestel met koudemiddel hoort niet bij het restafval of het grofvuil aan de straat.

• Laat het circuit heel. Knip geen leidingen door en haal de compressor er niet uit, ook niet om het toestel kleiner te maken.
• Tap het condenswater af en vervoer het toestel rechtop.
• Vraag bij aankoop van een nieuw toestel of de winkel het oude inneemt.
• Een vaste airco, zoals een Unico of een split-unit, laat je door een installateur demonteren. Bij een split-airco moet het koudemiddel eerst worden teruggewonnen.

Hetzelfde geldt voor oudere toestellen met R410A of andere koudemiddelen met een hoge GWP: juist daar scheelt correct inleveren het meest. Bij een toestel met 780 gram R410A gaat het om ongeveer 1.629 kg CO2-equivalent.

Waarden uit het productblad van de fabrikant; een streepje betekent dat het blad het niet vermeldt.

Vragen en antwoorden

Is R290 hetzelfde als propaan?

Ja, R290 is propaan dat als koudemiddel wordt gebruikt. Het is dezelfde stof als in een gasfles, maar zeer zuiver en in een kleine hoeveelheid van enkele tientallen tot ruim tweehonderd gram in een gesloten circuit.

Is een airco met R290 gevaarlijk?

Een airco met R290 is bij normaal gebruik veilig, omdat het propaan in een gesloten circuit zit. Het koudemiddel is wel brandbaar, daarom schrijft de fabrikant een minimale vloeroppervlakte voor en mag je het circuit niet openen.

Kan een airco met R290 ontploffen?

Een brandbaar mengsel ontstaat pas als propaan boven ruwweg 2 volumeprocent in de lucht komt, ongeveer 38 gram per m³. Een mobiele airco bevat hooguit 230 gram R290 en in de voorgeschreven ruimte blijft de concentratie bij een lek ver onder die grens.

Hoe groot moet de kamer zijn voor een mobiele airco met R290?

De minimale ruimte voor een mobiele airco met R290 is bij de Olimpia-modellen 6 tot 12 m², afhankelijk van het model. De Dolceclima Compact 8 SG vraagt 6 m², de Dolceclima Air Pro 16 NW 12 m².

Mag ik een luchtontvochtiger met R290 in een kleine berging zetten?

Een luchtontvochtiger met R290 mag alleen in een ruimte die aan de minimale vloeroppervlakte voldoet. Voor de Aquaria-modellen waarvoor het productblad een waarde noemt, is dat 4 m² voor plaatsing, gebruik en opslag.

Hoeveel koudemiddel zit er in een mobiele airco?

In een mobiele airco van Olimpia Splendid zit 140 tot 230 gram R290, voor de modellen waarvan het productblad de vulling noemt. De Dolceclima Aria 8 bevat 140 gram, de Dolceclima Air Pro 16 NW 230 gram.

Hoeveel koudemiddel zit er in een luchtontvochtiger?

In de luchtontvochtigers van Olimpia Splendid zit 28 tot 96 gram R290. De Aquaria S2 10 bevat 28 gram en de Seccoprof 40 P 96 gram.

Moet ik het koudemiddel van mijn airco laten bijvullen?

Nee, het koudemiddel van een airco hoeft niet bijgevuld te worden. Het circuit is gesloten en het koudemiddel wordt niet verbruikt. Koelt de airco minder, controleer dan eerst filters en afvoerslang.

Kan ik koudemiddel ruiken als het lekt?

Reken er niet op dat je een lek van koudemiddel ruikt. Propaan is van zichzelf reukloos. Aanwijzingen voor een lek zijn een sissend geluid, een olieachtige vlek of een toestel dat draait maar niet meer koelt.

Wat is de GWP van R290?

De GWP van R290 is 3 volgens de productinformatie van Olimpia Splendid. Dat betekent dat 1 kg vrijgekomen R290 even zwaar telt als 3 kg CO2.

Wat is beter, R290 of R32?

R290 heeft de laagste GWP van de twee, R32 is minder brandbaar. Als koper kies je het koudemiddel niet los: het hoort bij het model. Mobiele airco's en ontvochtigers van Olimpia werken met R290, de meeste vaste Unico-modellen met R32.

Wat is R410A en zit dat nog in toestellen?

R410A is een ouder koudemiddel, een mengsel waarin ook R32 zit, met een GWP van 2088. Binnen het assortiment op deze site werkt alleen de Unico Twin ermee, met een vulling van 0,78 kg.

Mag ik een mobiele airco met R290 in de slaapkamer gebruiken?

Ja, een mobiele airco met R290 mag in de slaapkamer als de kamer minstens zo groot is als de voorgeschreven minimale ruimte van het model. Voor een slaapkamer van 7,5 m² vallen modellen met een eis van 8 m² of meer af.

Mag ik een mobiele airco liggend vervoeren?

Vervoer een mobiele airco bij voorkeur rechtop. Heeft het toestel toch gelegen, laat het dan eerst rechtop staan voordat je het aanzet, zodat de olie in de compressor terugzakt; de handleiding noemt de wachttijd.

Waar staat welk koudemiddel in mijn toestel zit?

Het koudemiddel en de vulling staan op het typeplaatje van het toestel, meestal aan de achter- of zijkant, en in de handleiding. Op de modelpagina staat het koudemiddel bij de specificaties.

Kan een monteur een mobiele airco met R290 repareren?

Reparatie aan het koudemiddelcircuit van een toestel met R290 is werk voor een vakman die met brandbare koudemiddelen mag werken. Doe het nooit zelf. Onderhoud zoals filters reinigen en water aftappen doe je wel zelf.

Bevat een luchtkoeler of luchtbevochtiger koudemiddel?

Nee, een luchtkoeler en een luchtbevochtiger bevatten geen koudemiddel. Een luchtkoeler koelt met verdampend water en een luchtbevochtiger vernevelt water; er zit geen compressor in.

Waar lever ik een oude airco in?

Een oude airco lever je in bij een inzamelpunt voor elektrische apparaten, zoals de gemeentelijke milieustraat, of bij de winkel als die oude toestellen inneemt. Zet een airco niet bij het restafval, omdat het koudemiddel eerst moet worden afgezogen.

Waar vind ik de handleiding met de veiligheidsvoorschriften voor R290?

De handleiding met de voorschriften voor R290 staat op de modelpagina onder Documenten en in het overzicht op /documenten/.

Waarom vragen grotere airco's een grotere kamer?

Een airco met meer koelvermogen bevat meer koudemiddel, en meer R290 vraagt meer ruimte om bij een lek te verdunnen. Bij de Olimpia-modellen hoort 160 gram bij minimaal 8 m² en 230 gram bij minimaal 12 m².

Wat als mijn kamer kleiner is dan de minimale vloeroppervlakte?

Is de kamer kleiner dan de minimale vloeroppervlakte, kies dan een model met een lagere eis. Binnen de mobiele airco's van Olimpia is 6 m² de laagste waarde, bij de Dolceclima Compact 8 SG, SC, SA en SW.

Begrippen

Meer gidsen

• Airco per ruimte: slaapkamer, woonkamer, zolder, kantoor, serre en caravan
• Airco zonder buitenunit: de complete gids over de monoblock
• Elektrische badkamerverwarming: IP-klasse, zones en het juiste toestel
• Dolceclima-reeksen vergeleken: wat is het verschil tussen Compact, Aira, Air Pro, Silent en Brezza?
• Elektrische kachel kopen: soorten, vermogen, verbruik en veiligheid
• Luchtbevochtiger: wanneer nodig, welke soort en hoe je hem schoon houdt
• Luchtkoeler: werking, koeleffect, verbruik en de Peler-modellen
• Luchtontvochtiger koopgids: capaciteit, tank, geluid en verbruik

Alle gidsen, alle vragen, handleidingen per model en het overzicht van alle modellen.